Niets is vervelender dan een wolk van kleine witte vliegjes die opstijgt zodra je je planten aanraakt. De witte vlieg is een hardnekkige plaag die zowel in de kas, de moestuin als op kamerplanten voor grote problemen kan zorgen. Maar wat is de beste manier om witte vlieg te bestrijden? In deze gids leggen we uit hoe je de witte vlieg herkent, wat de levenscyclus is en hoe je deze plaag biologisch en effectief kunt aanpakken.
-
Op deze pagina
- Wat is de witte vlieg?
- De levenscyclus van de witte vlieg
- Schade door de witte vlieg herkennen
- Witte vlieg biologisch bestrijden
- Andere biologische bestrijding: De Sluipwesp
- Witte vlieg bestrijden met huismiddeltjes
- Witte vlieg aanpakken per plantsoort
- Preventie: witte vlieg voorkomen
- Veelgestelde vragen over de witte vlieg
Wat is de witte vlieg?
De witte vlieg, wetenschappelijk bekend als de Trialeurodes vaporariorum (ook wel de kaswittevlieg genoemd), is ondanks zijn naam geen echte vlieg. Het is een insect dat nauw verwant is aan de bladluis. Deze kleine witte motjes zijn ongeveer 1 tot 3 mm groot en bevinden zich meestal aan de onderkant van bladeren, waar ze zich voeden met plantensappen.
Hoewel de kaswittevlieg de meest voorkomende soort is, zien we in Nederland ook steeds vaker de tabakswittevlieg. Beide soorten kunnen enorme schade aanrichten aan gewassen zoals tomaten, komkommer, aardbeien en zelfs je geliefde boerenkool of beukenhaag. Twijfel je of je wel echt last hebt van de witte vlieg? Er zijn meer insecten die hierop lijken. In ons blog over witte beestjes op je plant leggen we de verschillen uit
De levenscyclus van de witte vlieg
Om de witte vlieg effectief te bestrijden, is het essentieel om te begrijpen hoe zij zich voortplanten. De populatie kan namelijk explosief groeien, zeker bij warme temperaturen in een kas of binnenshuis. De levenscyclus bestaat uit vier stadia:
- Witte vlieg eitjes: Het vrouwtje legt haar eitjes in een cirkelvormig patroon aan de onderkant van de jongste bladeren. Ze zijn microscopisch klein en geelachtig-groen van kleur.
- Witte vlieg larven: Zodra de eitjes uitkomen, kruipen de larven (ook wel ‘crawlers’ genoemd) een klein stukje over het blad om een plek te vinden waar ze zich vastzetten om plantensap te zuigen.
- Popstadium: Na drie vervellingen verpopt de larve zich tot een onbeweeglijke pop. In dit stadium zijn ze vaak lastiger te bestrijden met traditionele middelen.
- Volwassen vlieg: Uit de pop komt de gevleugelde vlieg die direct op zoek gaat naar een partner om de cyclus te herhalen.
Wist je dat? Bij een temperatuur van 21°C kan de volledige cyclus van ei tot volwassen vlieg in minder dan drie weken worden voltooid. Snel ingrijpen is dus de boodschap!
Schade door de witte vlieg herkennen
De schade die witte vliegen aanrichten is vaak dubbelop: direct door het zuigen aan de plant en indirect door de stoffen die ze achterlaten.
- Groeiremming: Doordat de larven en volwassen vliegen sappen uit de bladeren zuigen, raakt de plant verzwakt. Dit leidt tot gele vlekken op de bladeren en een geremde groei.
- Honingdauw en roetdauw: Witte vliegen scheiden een plakkerige substantie uit genaamd honingdauw. Dit maakt de bladeren en vruchten vies en vormt een voedingsbodem voor de roetdauwschimmel. Deze zwarte schimmel blokkeert het zonlicht, waardoor de plant minder goed aan fotosynthese kan doen.
- Virusoverdracht: De witte vlieg staat erom bekend dat hij schadelijke plantenvirussen kan overbrengen van de ene naar de andere plant, wat vaak fataal is voor het gewas.
Wil je een gedetailleerde lijst met symptomen van de schade zien? Bekijk dan ons artikel in de kennisbank: waaraan herken je witte vliegen?
Is witte vlieg schadelijk voor de mens?
Een veelgestelde vraag is of de witte vlieg schadelijk is voor de mens. Het korte antwoord is: nee, witte vliegen bijten niet en dragen geen ziekten over op mensen of huisdieren. Ze zijn enkel een bedreiging voor je planten en oogst.
Hoi, ik ben Lieve 😄 Ik help je met het herkennen van plagen dankzij slimme AI-technologie. Upload je foto en ik analyseer het direct voor je.
Witte vlieg biologisch bestrijden
Bij Aaltjesonline geloven we in een aanpak die de natuur respecteert. Onze methode richt zich op het gelijktijdig aanpakken van de volwassen vliegen én de larven.
1. Volwassen vliegen vangen met gele vangplaten
Begin direct met het wegvangen van de bron. Witte vliegen vliegen naar de kleur geel. Onze gele vangplaten zijn aan beide kanten voorzien van een sterke kleefstof.
- Hoe te gebruiken: Hang de platen vlak boven of tussen de planten. De volwassen vliegen blijven plakken en kunnen geen nieuwe eitjes meer leggen.
2. Larven bestrijden met aaltjes (Steinernema feltiae)
Onze aaltjes tegen witte vlieg blijken in de praktijk ook zeer effectief tegen de larven. De aaltjes dringen de larven van de witte vlieg binnen, waarna deze binnen enkele dagen sterven.
- De bladmethode: In tegenstelling tot andere plagen, moet je voor witte vlieg de aaltjes op het blad spuiten. Doe dit ’s avonds wanneer de luchtvochtigheid hoog is en de zon weg is, zodat de aaltjes niet uitdrogen.
3. De Ecosprayer: Cruciaal voor succes
Omdat witte vliegen aan de onderkant van het blad zitten, is een goede verneveling essentieel. Met de Ecosprayer breng je de aaltjes moeiteloos aan op grote oppervlakten of in de moestuin. De sprayer zorgt automatisch voor de juiste mengverhouding.
Tip: Kies voor de Combi-deal tegen witte vlieg om direct zowel de vangplaten als de aaltjes in huis te hebben.
Vangplaten + aaltjes (nematoden). Het complete pakket om van de witte vlieg af te komen.
Lees meerAndere biologische bestrijding: De Sluipwesp
Voor een compleet beeld noemen we ook de sluipwesp (Encarsia formosa). Dit is een natuurlijke vijand die haar eitjes in de larven van de witte vlieg legt. Hoewel wij zelf geen sluipwespen aanbieden, zijn ze in een afgesloten kas een goede aanvulling. Onze methode met aaltjes en vangplaten is echter breder inzetbaar, zowel binnen, in de kas als buiten in de tuin. Andere natuurlijke vijanden die je kan introduceren zijn: lieveheersbeestjes en gaasvliegen.
Witte vlieg bestrijden met huismiddeltjes
Heb je een beginnende plaag? Dan kun je deze huismiddeltjes proberen, al zijn ze vaak minder effectief tegen grote populaties:
- Witte vlieg bestrijden met azijn: Een mengsel van water met een klein scheutje azijn kan vliegen verjagen, maar pas op: te veel azijn is schadelijk voor de bladeren van de plant.
- Witte vlieg bestrijden met knoflook: Kook een paar teentjes knoflook in water, laat het afkoelen en spuit dit over de planten. De sterke geur schrikt de vliegjes af.
- Zeep en spiritus: Het bekendste “Oma weet raadt” recept. Meng 20 ml vloeibare zeep en 20 ml spiritus op 1 liter water. Spuit de planten hiermee goed nat (ook de onderkant!). Dit moet je echter om de paar dagen herhalen, omdat het de eitjes niet doodt.
- Insectenzeep of neemolie: Gebruik een insectenzeep of neemolie om de witte vliegen direct te bestrijden. Deze middelen zijn veilig voor planten en niet giftig voor andere insecten of dieren. Spray de oplossing grondig op de aangetaste delen van de plant, inclusief de onderkant van de bladeren, en herhaal dit elke paar dagen totdat de plaag is verdwenen.
Witte vlieg aanpakken per plantsoort
Hoewel de witte vlieg een echte alleseter is, gedraagt de plaag zich op een koolplant in de buitenlucht heel anders dan op een tomaat in een warme kas. De omgeving en het type gewas bepalen namelijk hoe snel de vlieg zich voortplant en waar de larven zich verschuilen. Om de bestrijding zo effectief mogelijk te maken, is het belangrijk om je methode aan te passen aan de specifieke behoeften van jouw plant. Hier lees je hoe je de witte vlieg aanpakt voor een aantal specifieke plantsoorten:
- Witte vlieg op boerenkool en kool: De koolwittevlieg is hardnekkig. Verwijder eerst de onderste, meest aangetaste bladeren. Gebruik de Ecosprayer met aaltjes om diep in de krop en onder de bladeren te komen.
- Witte vlieg op tomaat en aardbei: In de kas is ventilatie je beste vriend. Plaats direct vangplaten zodra je de planten poot.
- Witte vlieg op beukenhaag: Omdat een haag groot is, is de Ecosprayer hier onmisbaar. Behandel de haag in de avonduren voor het beste resultaat met aaltjes.
- Wietplanten: Omdat je op deze planten liever geen zeep of spiritus gebruikt (dit beïnvloedt de smaak en kwaliteit), is de biologische methode met aaltjes de schoonste en veiligste optie.
Preventie: witte vlieg voorkomen
Een witte vlieg plaag bestrijden is effectief, maar een uitbraak voorkomen is natuurlijk nog prettiger voor jou én je planten. Door je tuin of kas minder aantrekkelijk te maken voor deze ongewenste gasten en de natuurlijke weerstand van je gewassen te verhogen, bespaar je jezelf veel tijd en moeite.
- Zegekruid tegen witte vlieg: Plant Nicandra physalodes (Zegekruid) in je tuin. De geur van deze plant is een natuurlijke afweer tegen witte vliegen.
- Ventilatie: Zorg voor een goede luchtstroom in je kas of woonkamer.
- Monitoren: Hang altijd een paar vangplaten op; zo zie je een plaag aankomen voordat het een probleem wordt.
Veelgestelde vragen over de witte vlieg
De meest effectieve manier om witte vlieg weg te krijgen is door een tweeledige aanpak: vang de volwassen vliegjes weg met gele vangplaten en bestrijd de larven op het blad met biologische aaltjes. Door beide stadia tegelijk aan te pakken, doorbreek je de levenscyclus en stopt de plaag.
Hoewel er geen ‘medicijn’ in de medische zin bestaat, is biologische bestrijding het beste ‘geneesmiddel’. In plaats van chemische gifstoffen die resistentie veroorzaken, kies je voor natuurlijke vijanden zoals aaltjes (Steinernema feltiae) en mechanische oplossingen zoals vangplaten.
Witte vliegen hebben een hekel aan kou, tocht (goede ventilatie) en sterke geuren zoals die van knoflook of zegekruid. Bovendien kunnen ze niet overleven als ze worden aangevallen door natuurlijke vijanden zoals aaltjes of sluipwespen.
Voor de mens is de witte vlieg volkomen ongevaarlijk; ze bijten niet en dragen geen ziektes over op mensen. Voor planten zijn ze echter zeer schadelijk: ze veroorzaken groeistilstand, vervuilen de plant met plakkerige honingdauw (wat leidt tot zwarte roetdauwschimmel) en kunnen dodelijke plantenvirussen verspreiden.
Als je azijn wilt gebruiken, kies dan voor gewone natuurazijn. Meng een klein scheutje met water in een plantenspuit. Let op: azijn is een agressief middel dat de beschermlaag van het blad kan beschadigen. Gebruik het dus met mate en nooit in de volle zon.
Een volwassen witte vlieg leeft gemiddeld 2 tot 4 weken. In die korte tijd kan een vrouwtje echter wel 200 eitjes leggen, waardoor een kleine groep vliegjes binnen no-time verandert in een enorme plaag.
In de vrije natuur zijn lieveheersbeestjes, gaasvliegen en zweefvliegen de grootste vijanden. Voor gerichte bestrijding worden vaak sluipwespen (Encarsia formosa) of specifieke aaltjes ingezet die de larven van binnenuit doden.
Witte vliegen ontstaan uit eitjes die door volwassen vliegen aan de onderkant van bladeren worden gelegd. Vaak komen ze je tuin of kas binnen via de wind, of lift de plaag mee op een nieuwe plant die je in het tuincentrum hebt gekocht.
Voorkomen bij tomaten doe je door te zorgen voor een goede luchtstroom (voldoende afstand tussen planten en goed luchten van de kas). Daarnaast helpt het om preventief gele vangplaten op te hangen en sterk geurende planten zoals basilicum of afrikaantjes naast je tomaten te zetten.
Jos is een alleskunner in zijn tuin en deelt zijn passie voor tuinieren en kennis over natuurlijke bestrijdingsmiddelen graag. Of het nu gaat om het bestrijden van insecten of het kweken van groenten en fruit, geen uitdaging is te groot.