Het weer wordt kouder, de blaadjes vallen van de bomen en de eerste nachtvorst komt eraan. Misschien nodigt het niet direct uit om naar buiten te gaan, maar november is juist de perfecte maand om je tuin winterklaar te maken! In deze tuinkalender van november vind je 7 praktische tuinklusjes waarmee je deze maand aan de slag kunt. Zo maak je van november een productieve en sfeervolle tuinmaand.
Je tuinklussen voor november in het kort
- Bomen en struiken snoeien (niet bij vorst)
- Tulpenbollen planten
- Gazon controleren op engerlingen
- De laatste keer maaien, op 6 cm
- Bladeren van het gazon harken, in de borders laten liggen
- Vogels bijvoeren en vers water geven
- Schuilplekken maken voor egels en insecten
- Kerstverlichting ophangen
- Vorstgevoelige planten beschermen
- Buitenkraan afsluiten en de vijverpomp aftappen
1. Snoeien in november
Nu de meeste bladeren gevallen zijn, is het een goed moment om struiken en bomen te snoeien. Verwijder dode of zieke takken en geef fruitbomen de juiste vorm. Snoeien in de herfst helpt je planten om energie te sparen. Ook verbeter je de luchtcirculatie en voorkom je schimmelvorming. Let wel: snoei niet tijdens of vlak voor vorst. Verse snoeiwonden zijn dan kwetsbaar voor schade.
In november kun je onder andere leibomen, appelbomen, knotwilgen, druiven en bepaalde struiken snoeien. Let op dat je vorstgevoelige planten spaarzaam snoeit en dat je bij planten zoals blaadjeshortensia, oleander en siergrassen wacht tot het voorjaar. Wil je alles stap voor stap leren per plantensoort en veelgemaakte fouten voorkomen? Lees dan onze complete najaarsnoei-gids.
2. Tulpenbollen planten in november
Het najaar is ook alvast het perfecte moment om na te denken over een kleurrijke tuin in het voorjaar. November is namelijk perfect om tulpenbollen te planten. Kies een zonnige, beschutte plek met goed drainerende grond. Graaf een plantgat drie keer zo diep als de bol, plant de bol met de punt naar boven en geef een beetje water. Plant de bollen dicht bij elkaar voor een kleurrijk effect.
Na de bloei laat je het blad verwelken voordat je het wegknipt. Voor langdurige bloei kies je botanische of vroegbloeiende tulpen en combineer ze met vaste planten of siergrassen. Lees hier alles over het planten van tulpenbollen.
3. Engerlingen in je gazon? Nu kan het nog!
Zie je kale of losliggende plekken in je gras? Of zijn vogels het gazon aan het omwoelen? Dan zitten er waarschijnlijk engerlingen in de grond. Dat zijn de larven van onder andere de meikever en junikever, en ze eten de wortels van je gras op.
Goed nieuws: met onze nieuwe HD aaltjes bestrijd je engerlingen al vanaf een bodemtemperatuur van 8 graden. Zo kan je ook in november nog aan de slag. Hieronder volgen nog wat extra tips:
- Meet eerst de bodemtemperatuur. Is die 8 graden of hoger, dan kan je de HD aaltjes tegen engerlingen nog inzetten.
- Is de grond al kouder? Dan behandel je in het voorjaar om zo de engerlingen te bestrijden.
4. Laatste keer grasmaaien eind november
Het gazon vraagt in de herfst een andere aanpak dan in de zomer. Terwijl het gras in het voorjaar hard groeit, is het in november tijd om het klaar te maken voor de winter. Bladeren en takjes verwijder je met een hark of bladblazer, verticuteren kan zorgen voor een beter ademend gazon, en bemesten mag nog licht.
Wanneer stoppen met maaien?
Blijf maaien zolang het gras groeit. Meestal is dat tot eind november, als de bodem tussen de 5 en 8 graden ligt. Dat is het moment voor de laatste maaibeurt. Tip: is de bodem nog 8 graden of warmer en zie je schade aan je gazon? Lees dan eerst punt 3 hierboven: over het bestrijden van engerlingen.
Hoe maaien in november?
- Maai het gras niet te kort; kies nu voor een hoogte van 6 cm in plaats van 3–4 cm.
- Zo blijft het gras beter beschermd tegen kou en krijgt onkruid minder kans.
- Zelfs in de laatste maanden kan het gras nog iets doorgroeien, dus een laatste onderhoudsbeurt is belangrijk.
De laatste maaibeurt is belangrijk om te zorgen dat onkruid niet tussen het gras kan opkomen, bovendien kan het gras nog iets groeien. Iets langer gras is beter bestand tegen de komende kou en dat is te zien in het voorjaar!
5. Bladeren opruimen of laten liggen?
In november vallen de bladeren massaal van de bomen. Het is verleidelijk om alles direct op te ruimen, maar dat hoeft niet altijd. Bladeren bieden een natuurlijke bescherming voor de bodem, helpen het bodemleven en geven kleine dieren zoals egels en insecten een schuilplaats.
- Laat een deel van de bladeren liggen in borders en onder struiken.
- Op het gazon is het beter om bladeren te harken, anders kan het gras verstikken en gele plekken ontstaan.
- Gebruik gevallen bladeren eventueel als mulchlaag; dat houdt de grond vochtig en beschermt planten tegen vorst.
Zo profiteer je van de voordelen van een bladerdek zonder dat je tuin er onverzorgd uitziet! Lees hier meer over wat je met bladeren moet doen in de herfst.
6. Vogels bijvoeren
Nu de tuin kaler wordt, is het lastiger voor vogels om genoeg voedsel te vinden. In november help je ze de winter door met vetbollen, pinda’s, zadenmengsels en fruit. Kleine vogelsoorten verliezen ’s nachts veel energie, dus elke extra hap is welkom. Bied bij lichte vorst ook vers drinkwater aan: vogels gebruiken het om te drinken en te badderen. Doe geen zout of suiker in het water en geef geen warm water bij strenge vorst.
Extra tips:
- Een mix van verschillende voerproducten (vetbollen, pinda’s, zaden) houdt vogels gezond en actief.
- Plaats voederplekken op beschutte plekken, dicht bij struiken waar vogels zich kunnen verschuilen.
- Laat uitgebloeide zaadhoofden staan, zoals die van zonnebloemen. Gratis vogelvoer!
- Bessen in de tuin trekken vogels aan en geven ze extra energie voor de winter.
7. Schuilplekken voor egels en insecten
Niet alleen vogels hebben het zwaar in de winter. Egels, lieveheersbeestjes en andere nuttige insecten zoeken nu een plek om te overwinteren. En die nuttige insecten heb je in het voorjaar hard nodig als natuurlijke plaagbestrijders!
Extra tips:
- Maak een bladhoop in een rustig hoekje: een ideale winterslaapplek voor egels.
- Laat holle stengels van vaste planten staan. Insecten kruipen erin om te overwinteren.
- Leg snoeihout op een stapel of maak een takkenril. Zo heb je meteen een plek voor je snoeiafval.
8. Kerstverlichting in de tuin ophangen
Eind november is het perfecte moment om je tuin alvast in kerstsfeer te brengen. Denk aan lichtslingers rondom bomen en struiken of vrolijke kerstfiguren tussen de borders. Kies voor energiezuinige verlichting en controleer van tevoren of alle lampjes nog werken.
Wist je dat licht in de nacht ook invloed heeft op dieren in je tuin? Nachtactieve insecten en vogels raken er van slag door. Met een paar kleine keuzes houd je het gezellig én natuurvriendelijk:
- Kies warm wit licht in plaats van fel koud licht.
- Gebruik een timer, zodat de verlichting niet de hele nacht brandt.
- Hang verlichting op een droge dag op en verberg kabels tussen planten of langs paden.
9. Kleine tuin klusjes voor november
Naast snoeien, maaien en tulpenbollen planten zijn er nog een aantal kleine klusjes die je tuin winterklaar maken:
- Controleer vorstgevoelige planten en zet ze binnen of dek ze af met vliesdoek.
- Plant nog snel voorjaarsbollen voor extra kleur in het voorjaar.
- Hark gevallen bladeren van het gras, zodat het niet verstikt.
- Controleer of je buitenkraan afgesloten is en vul de vijverpomp af.
- Strooi kalk in de borders; dit wordt in de winter opgenomen en verbetert de bodemstructuur.
Deze kleine klusjes kosten niet veel tijd, maar maken een groot verschil voor een gezonde, sterke tuin in het voorjaar.
10. Wat vertelt je tuin en je planten in het najaar?
Als de bloemen en het blad weg zijn, zie je pas echt hoe je tuin ervoor staat. Een kale tuin laat zien waar het sterk is en waar het beter kan. Loop daarom deze maand een rondje en let op deze signalen:
- Kale of losse plekken in het gazon? Grote kans op engerlingen of emelten.
- Slijmsporen op paden en planten? Dan zijn naaktslakken actief.
- Vliegjes boven de potgrond van je kamerplanten? Zodra de verwarming aangaat, krijgen rouwvliegjes in de winter vaak de kans.
- Aangevreten bladranden bij taxus of rododendron? Dat wijst op de taxuskever.
Twijfel je wat je ziet? Doe dan de Insectencheck.
Hoi, ik ben Lieve 😄 Ik help je met het herkennen van plagen dankzij slimme AI-technologie. Upload je foto en ik analyseer het direct voor je. Toch liever persoonlijk advies van een medewerker? Mail je foto dan naar klantenservice@aaltjesonline.nl.
Zag je iets? Zo pak je het in het voorjaar aan
Schrijf op wat je deze maand tegenkomt. Dan weet je in het voorjaar precies waar je moet beginnen. In ons blog Je tuin voorbereiden op het voorjaar: tips voor februari lees je hoe je dat aanpakt.
Wat kan je nog meer doen in het najaar?
Wil je nog meer lezen over hoe je je tuin en kamerplanten kunt voorbereiden op de winter, of alvast vooruitkijken naar het voorjaar? Bekijk dan ook deze handige artikelen:
Ilse is in de zomer het liefst te vinden in haar moestuin, waar ze met veel plezier groenten en kruiden kweekt. In de winter verlegt ze haar aandacht naar binnen en doet ze haar best om haar kamerplanten gezond en in leven te houden. Met een achtergrond in marketing en een voorliefde voor tekst en schrijven deelt ze haar kennis en ervaringen.
