Zie je ineens gaten in de bladeren van je rozen, geraniums of fruitstruiken? Grote kans dat je te maken hebt met de bladwesp (Symphyta), in de volksmond ook wel de zaagwesp genoemd. Hoewel de volwassen wesp nauwelijks opvalt, zijn de larven echte vreetmachines. Binnen een paar dagen kunnen ze een gezonde plant compleet kaal eten. Gelukkig hoef je niet naar chemische middelen te grijpen om je tuin te redden. Met aaltjes pak je deze plaag op een 100% natuurlijke en effectieve manier aan.
Wat is een bladwesp?
De bladwesp heeft een ietwat misleidende naam. Hoewel het insect in de verte familie is van de bekende ‘gewone’ ook wel limonadewesp genoemd, behoort deze groep officieel tot de zaagwespen (Symphyta). Een echte bladwesp heeft namelijk geen dunne ‘wespentaille’. Het borststuk en het achterlijf lopen breed in elkaar over. Daarnaast kunnen ze hun vleugels niet opvouwen; deze liggen in rust plat op hun rug.
Er zijn honderden verschillende soorten in Nederland. Sommige vallen op door hun kleur, zoals de groene bladwesp of varianten die bladwesp geel zwart gekleurd zijn om vijanden af te schrikken. De volwassen zaagwesp leeft vaak maar een paar weken en is volkomen onschadelijk voor je planten.
Levenscyclus van de bladwesp: van eitje tot rups
Het biologische verhaal van dit insect verklaart direct waarom de schade vaak zo plotseling ontstaat. In het voorjaar snijden de vrouwtjes van de zaagwesp met hun zaagvormige legboor subtiele gleufjes in de bladeren van je planten om daar de bladwesp eitjes in te leggen.
Zodra deze eitjes uitkomen, verschijnt de bladwesp larve. In de volksmond worden deze schadelijke beestjes vaak een bladwesp rups of rups bladwesp genoemd. Biologisch gezien is dit echter geen echte rups, maar een bastaardrups. Nadat de bladwesp larven zich helemaal vol hebben gegeten, kruipen ze meestal de grond in of spinnen ze een bladwesp cocon op de plant om te verpoppen.
Rups of bladwesplarve? Zo zie je het verschil:
Omdat een larve bladwesp sprekend op een vlinderrups lijkt, worden ze in de tuin vaak met elkaar verward. Toch is het belangrijk om het verschil te weten, want een biologische behandeling werkt het best als je weet wie je voor je hebt. Gelukkig kun je ze aan de hand van drie duidelijke punten direct herkennen:
- Let op het gedrag bij gevaar: Kom je met je hand dichtbij? Een bladwesplarve schiet bij angst of verstoring heel herkenbaar in een ‘S-vorm’ of laat zich direct van het blad op de grond vallen. Een gewone rups blijft bij gevaar eerder doodstil zitten of kruipt rustig weg.
- Tel de buikpoten (de beste checklist): Kijk goed naar de achterkant van het lijf. Een echte vlinderrups heeft maximaal 5 paar buikpoten. Heeft het beestje 6 tot 8 paar buikpoten? Dan is het gegarandeerd de larve van een bladwesp (de bastaardrups).
- Kijk naar de kop en de ogen: De bladwesplarve heeft een opvallend ronde, vaak glanzende kop met daarop slechts twee duidelijke, zwarte ogen (aan elke kant één). Een vlinderrups heeft aan weerszijden van zijn kop juist zes hele kleine, bijna onzichtbare oogjes.
Heb je het idee dat je last hebt van een andere rupsen plaag? Bekijk dan onze rupsen pagina’s, zoals: eikenprocessierups, dennenprocessierups, buxusmot, spinselmot en aardrupsen en vergelijk je plaag.
Is de bladwesp schadelijk en welke planten zijn gevoelig?
Als je vraatschade ontdekt, wil je natuurlijk weten hoe schadelijk dit is. De bladwesp schade uit zich in eerste instantie als kleine gaatjes in het blad. Al snel eten de larven al het bladmoes tussen de nerven weg. Dit noemen we het ‘skeletteren’ van het blad. De plant verzwakt hierdoor flink, krijgt minder energie en stopt met bloeien.
Sommige soorten zijn heel kieskeurig en leven maar op één specifieke plantensoort. In de siertuin zie je vaak de akelei bladwesp, de geranium bladwesp en de salomonszegel bladwesp (ook bekend als salomonszegel bladwesp). Daarnaast zijn struikrozen een enorme magneet voor de larven van deze zaagwesp.
In de fruittuin moet je alert zijn bij de meidoorn bladwesp, apple bladwesp (appelbladwesp), bladwesp framboos en de gele bessen bladwesp. Binnen no-time kunnen de bladeren rondom je jonge vruchten volledig verdwenen zijn.
Biologische bestrijding van de bladwesp met aaltjes
Heb je de bladwespen op je planten gespot? Dan is het tijd voor actie. De meest effectieve en milieuvriendelijke manier is het inzetten van aaltjes tegen bladwesp (nematoden). Deze microscopisch kleine bondgenoten dringen de larven binnen, waarna de larve binnen enkele dagen stopt met eten en sterft.
Belangrijk bij de toepassing op het blad
In tegenstelling tot engerlingen of emelten, leven deze larven op het blad en niet in de grond. Aaltjes bladwesp toepassen werkt daarom als een contactmiddel. Meng de nematoden met water en spuit het mengsel met een planten- of drukspuit rechtstreeks op de bladeren waar de larven zitten. Zorg dat je de plaag goed raakt. Lees voor meer informatie ook de uitzetinstructies voor toepassingen op het blad.
Aaltjes tegen emelten, buxusmot, veenmollen, andere rupsen, teken en vlooien.
Lees meerVeelgestelde vragen over de bladwesp
Een volwassen exemplaar vliegt rond van mei tot september om te paren. Ze voeden zich met nectar en stuifmeel en zijn in die fase juist nuttig voor de bestuiving in je tuin. De biologische rol bladwesp verandert zodra ze eitjes legt: de larven die hierna uitkomen, hebben maar één doel en dat is het eten van groen blad.
Wanneer je de larven ontdekt, kun je bij een kleine hoeveelheid de beestjes met de hand wegvangen. Is de plaag groter? Kies dan voor biologisch bladwesp bestrijden met aaltjes. Zodra je de larve bladwesp bestrijden gaat met nematoden, stopt de vraatschade direct. Dit werkt net zo effectief bij het gericht aanpakken van een rupsen bladwesp bestrijden of een hardnekkige bladwesp rups bestrijden.
Nee, een bladwesp of zaagwesp kan absoluut niet steken. Vrouwtjes hebben weliswaar een scherpe legboor aan hun achterlijf hangen, maar deze is puur bedoeld om inkepingen in bladeren te zagen voor hun eitjes. Ze hebben geen gifklier of angel en zijn ongevaarlijk voor mensen.
Volwassen exemplaren leven voornamelijk van vloeibaar voedsel zoals nectar, stuifmeel en soms honingdauw. De larven (bastaardrupsen) daarentegen zijn vraatzuchtige planteneters die bladeren van onder andere rozen, geraniums och fruitstruiken tot de nerf toe kaaleten.
In een gezonde, biodiverse tuin kent de zaagwesp veel natuurlijke vijanden. Vogels (zoals mezen) en kikkers zijn dol op de sappige larven. Ook nuttige insecten zoals loopkevers en sluipwespen eten ze graag. Is de natuurlijke balans in je tuin verstoord en groeit de plaag te snel? Dan zijn aaltjes de perfecte natuurlijke aanvulling om de populatie snel weer onder controle te krijgen.
De larve van een zaagwesp (bastaardrups) herken je snel aan de pootjes: ze hebben 6 tot 8 paar buikpoten, terwijl een echte vlinderrups er maximaal 5 heeft. Daarnaast hebben zaagwesplarven een ronde kop met slechts twee opvallende zwarte ogen en rollen ze zich bij gevaar in een herkenbare ‘S-vorm’.
Ilse is in de zomer het liefst te vinden in haar moestuin, waar ze met veel plezier groenten en kruiden kweekt. In de winter verlegt ze haar aandacht naar binnen en doet ze haar best om haar kamerplanten gezond en in leven te houden. Met een achtergrond in marketing en een voorliefde voor tekst en schrijven deelt ze haar kennis en ervaringen.